Op donderdag 11 december vond in het Cultuurgebouw te Hoofddorp de tweede van vijf expert meetings plaats rondom Werklust. Deze namiddag spraken Hilco van der Wal (consultant bij APPM) en Sjoerd Feenstra (partner Urhahn Urban Design) over één van de zeven lijnen die Theo Baart uitzet in Werklust: de route vanaf station Hoofddorp via Beukenhorst West naar het Raadhuisplein. Hoe kun je met een gebiedsbrede aanpak de leegstand van kantoren terugbrengen? En hoe geef je de trans¬formatie naar een gemengd stuk stad vorm? Theo Baart trapte de middag af met een wandeling in foto’s door het gebied van het centrum van Hoofddorp naar het stationsgebied.

 

Verslag expert meeting

2

Biografie van een gebruikslandschap

Boulevard periferique

Deelnemers

Theo Baart Fotograaf

Barbara Luns Podium voor Architectuur

Yvonne Lub Podium voor Architectuur

Inge Sargentini muze

Hilco van der Wal APPM

Sjoerd Feenstra Urhan Urban Design

Like Bijlsma Planbureau voor de Leefomgeving

Peter Heuvelink AM

Marianne Filius Gemeente Haarlemmermeer

Mark Soree Kaj Munk

Bart Fiers Pier K

Djoerd van Velzen Heembouw

Frits Vermeijs Vrienden van het Podium

Ton de Leeuw oud wethouder

Ton Bossink Provincie Noord-Holland

Wim van der Lee Gemeente Haarlemmermeer

Joost van Faassen Gemeente Haarlemmermeer

 

Over Bouwlust

Locaties Bouwlust

Expert meetings

Reageren

Verslagen

1

3

2

4

5

Hilco van der Wal

Consultant bij APPM

Sjoerd Feenstra

Partner Urhahn Urban Design

Introductie: Van Bouwlust naar Werklust

door Theo Baart

 

In Werklust wordt de dynamiek verbeeld van het gebied in de driehoek Westpoort, Schiphol en Greenport Aalsmeer. Een van die lijnen is de lijn van stadshart Hoofddorp naar station Hoofddorp. Met deze diapresentatie neemt hij ons mee.

 

“Ik begin bij de boom die alles zag. De oude boom in het centrum van Hoofddorp waar je gemakkelijk voorbij loopt zoals deze nu ingesloten is door het winkelcentrum. Vroeger stond deze op het midden van het marktplein van Hoofddorp. Deze boom straalt uit: alles is veranderd maar ik ben er gewoon nog.

 

Op de foto van de rotonde bij het oude Raadhuis zie je het samenkomen van de geschiedenis van het gebied. “In Haarlemmermeer wordt al het oude gesloopt en bestaat het geloof dat alles wat nieuw is per definitie beter zou zijn.”

Dat kun je ook goed terugzien in de grote contrasten die overal ontstaan. Hij laat ons een foto zien waarop het kleinschalige Eetcafé Concourslaan is ingebouwd door grote grijze dozen. “Dit is de essentie van waar Hoofddorp mee worstelt”.

 

Op de volgende foto zijn de achterkanten van het winkelcentrum te zien. “In zijn wording naar een stad is dit waar Hoofddorp mee zit; weinig voorkanten en vooral veel achterkanten.” Bij de volgende foto staan we in het winkelcentrum: “Een kathedraal van een winkelcentrum van een niet Hoofddorpse allure.”

 

We lopen richting het Dr. van der Zee parkeerterrein. Op de hoek van het plein woonde vroeger dokter van der Zee. De huizen zijn afgebroken, de naam is gebleven. “Op dit plein is het altijd feest. 20 jaar liggen hier al Stelton platen. Al 20 jaar 40ct per uur betalen voor het parkeren. Een vriend van me moest heel erg hard lachen om dat tarief: Het is hier echt geen stad hoor!

 

Op naar de volgende parkeerplaats. De verhoogde parkeerplaats met uitzicht op de Fruittuinen. “Zo’n functionele parkeerplaats! Wat doet dat hier in het centrum?! Met de tennishal als een aangespoelde potvis midden in de Fruittuinen. En dat terwijl de Fruittuinen zoveel grootstedelijke kwaliteit hebben. Die openheid. Hoe kun je dit aansluiting laten vinden op de rest van het gebied?”

 

Tegenover de grootstedelijk kwaliteit van het Fruittuinengebied ligt het oude dorpshart met dorpse kwaliteit. Kleinschalige laantjes met twee of drie-onder-een-kappers. “Hier moet je niks meer aan doen behalve met je poten vanaf blijven!”

 

Op de foto vanuit het Wandelbos schemert kantorengebied de Beukenhorst door de bomen. “Aan dit wandelpaadje op een voormalige vuilnisbelt wordt een enorme sentimentele waarde toegekend. Het kantorengebied dat daarachter ligt daar hebben we nu een probleem mee.” Theo vervolgt met foto’s van leegstaande panden in de Beukenhorst. Verlaten panden met grote aanplakbiljetten waarop staat: Te huur 450-8000m², om lekker te werken.” Dinsdagmiddag om 14.00 uur; niet iedereen is van het nieuwe werken...”

 

De as station–centrum Hoofddorp:

Een nieuw perspectief voor

Beukenhorst West

door Hilco van der Wal en Sjoerd Feenstra

 

Hilco van der Wal en Sjoerd Feenstra hebben samen de Urbanisator ontwikkeld waarbij de waarde van een gebied vergroot wordt door het smeden van coalities die vanuit een gezamenlijk belang werken. Zij vervolgen de bijeenkomst met een omgekeerde route. Hilco begint de analyse van deze lijn bij het stationsgebied van Hoofddorp.

 

Hilco laat talloze foto’s zien met daarop gedateerde gebouwen met grote te huur borden en lege parkeerplaatsen. “Als we beginnen bij het station van Hoofddorp en kijken naar de Beukenhorst kunnen we concluderen dat er meer gebouwen zijn dan mensen om ze mee te vullen. Problemen met leegstand van kantoren worden gezien als een probleem van de markt. Het probleem wordt echter niet opgelost door de markt. De aanpak van de leegstand vraagt daarom om iets anders daarom zijn we begonnen met de Urbanisator.”

De ligging van Beukenhorst is eigenlijk heel goed. Centraal en dicht bij het station. “Maar als je vanaf het station het gebied in loopt kom je vooral stenen tegen en geen mensen. Je ziet overal dezelfde slagbomen voor parkeerplaatsen waar geen auto’s geparkeerd staan. Kwaliteitsloze ruimte met een heleboel te huur borden.”

 

Hilco laat een dia zien met daarop de kantorenranking van de Metropoolregio Amsterdam. Op nr. 1 staat de Zuidas, op nr. 10 Schiphol Centrum, en op nr. 68 en 143 Beukenhorst Oost en West. “Hoe kan een gebied zo centraal gelegen zo laag staan? Men denkt dat wat nieuw is, goed is. De gebouwen ogen gedateerd. De meuk uit de jaren ‘80 en ‘90 wordt verlaten en dan zijn er binnen de verhuurde vloeren nog veel meer vierkante meters beschikbaar dan dat er door werkplekken gebruikt wordt.” De volgende dia laat zien dat de leegstand in Beukenhorst West ongeveer 25% is. “Leegstand trekt leegstand aan. Boven de 40% leegstand zakt een gebied door de hoeven. De slechte uitstraling voorkomt dat er nieuwe investeringen in het gebied worden gedaan en dat er fatsoenlijk onderhoud wordt gepleegd. Het probleem is duidelijk maar er komt geen beweging in de markt. De gemeente op haar beurt zegt: Wij zijn er niet van; de markt is eigenaar. Iedereen kijkt naar elkaar en doet niks. Als een stel konijnen in het licht van de koplamp. Als kantorengebied is de Beukenhorst West Game over.”

 

Sjoerd Feenstra neemt de presentatie over. Hij is met zijn bureau betrokken bij Hoofddorp Centraal. Een pilotproject van de gemeente Haarlemmermeer waarbij in een participatietraject met de ‘bewoners’ van het gebied nieuwe verbindingen worden gelegd om samen tot een gemeenschappelijk visie te komen. Binnen de context van Hoofddorp Centraal vertaalt hij de wensen van deze ‘bewoners’. Vandaag mag hij er zelf iets van vinden.

 

Sjoerd begint zijn verhaal met steden van een vergelijkbare omvang en kijkt daar hoe wordt omgegaan wordt met de verbinding station- stadscentrum. De stationslocatie wordt gezien als katalysator voor de stad.

Allereerst Apeldoorn. “Hier is geïnvesteerd in het stationsgebied. De grootschalige routes zijn aangepakt en er is een onderdoorgang gerealiseerd welke uitkomt op een naar beneden getrokken stationsplein. Zutphen is een mooi voorbeeld van een niet-lineaire route die toch helder is vormgegeven. Het laatste voorbeeld is Breda waar de afstand tot het centrum en de route door het park vergelijkbaar zijn met de potentie die er in Hoofddorp ligt.”

 

Op een kaart van het gebied laat Sjoerd zien waarom Beukenhorst West een typisch product is van de jaren ’80. “Er zijn harde grenzen aangelegd tussen wonen, groen en stationsgebied. Je moet naar overlappende sferen. Met het maken van routes en verbindingen op lokaal niveau kun je krachten het gebied binnenhalen. Om zo neergaande lijnen te doorbreken.”

 

Sjoerd laat het Open lab Ebbinge in Groningen als voorbeeld zien. Tijdelijkheid in de vorm van containers dienen hier als aanjager van gebiedsontwerp. “Je hebt een route nodig die adressen gaat creëren in plaats van aan elkaar geschakelde privé gebiedjes. “

 

De bebouwing heeft zijn beste tijd erop zitten. “Je moet op zoek gaan naar een verbreding van functies. Niet alleen meer werken maar ook sport, horeca en mooie buitenruimte. Om op die manier meer levendigheid en diversiteit te bereiken. Op een geleidelijke manier aan transformatie werken. ”

 

Hier pakt Hilco het stokje weer over. “Hoe kunnen we samenwerken in gebiedsaanpak?”.

 

Hij neemt als voorbeeld een monopoly spel. “Drie spelers hebben in drie steden drie straten. Wat kun je hiermee? Vrij weinig. Het eigendom is op dit moment totaal versnipperd. Waardoor je een lappendeken aan gebiedjes krijgt waarvoor niemand de totale verantwoordelijkheid durft of wil nemen. Je moet ervoor gaan zorgen dat iedere speler meerdere straten in dezelfde stad in handen krijgt.”

 

“Fondsen zijn failliet. Je moet het Prisonersdilemma doorbreken. Met elkaar om de tafel gaan zitten. Hoofddorp Centraal geeft een versnelling aan dit proces. Eigenaren en gemeente moeten een nieuw handelingsperspectief hebben. Dat vraagt ondernemerschap en vertrouwen van zowel overheid als vastgoed eigenaren. Een structurele samenwerking waarbij je naar een stedelijke herverkaveling kan toewerken. Dit kan in de vorm van een gebiedsfonds of door het ruilen van huurders.”

 

Verslag PvA Barbara Luns 2015

 

Partners